603 22 11 55
prof.zarnowski@gmail.com

Czym jest jaskra?

Postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego, prowadzące do ubytków pola widzenia. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Jaskra jest schorzeniem prowadzącym do nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Wg Światowej Organizacji Zdrowia WHO, jaskra jest drugą przyczyną ślepoty na świecie w krajach rozwiniętych. Szacuje się, że ok. 70 milionów ludzi na świecie choruje, a  4,5 miliona osób jest ślepych z powodu jaskry. W Polsce na jaskrę choruje ok. 750 tys. osób, ponad połowa pacjentów nie wie o tym, co znacząco opóźnia leczenie.
Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje jaskry: jaskra z otwartym kątem przesączania, znacznie częstsza, rozwijająca się bezobjawowo, nazywana „podstępnym złodziejem wzroku” oraz jaskra z zamkniętym kątem przesączania, w której występują objawy związane z wysokim ciśnieniem wewnątrzgałkowym. Inny podział jaskry opiera się na jej występowaniu pierwotnym (bez innych przyczyn) lub wtórnym do innych patologii oka.

Objawy jaskry z otwartym kątem przesączania

  • Brak charakterystycznych objawów!
  • NIE BOLI!
  • Rozwija się powoli i podstępnie
  • Powoduje ubytki w polu widzenia, które nie są dostrzegane w codziennym życiu pacjenta
  • Zazwyczaj rozpoznawana późno, gdy uszkodzenie nerwu wzrokowego jest zaawansowane

UWAGA!
Czasem dochodzi do przewlekłego zamykania się kąta przesączania, objawy są znacznie mniej nasilone, zazwyczaj pojawiają się w ciemnych pomieszczeniach (gdy źrenica jest szeroka) i mogą podstępnie imitować migrenę lub zapalenie zatok.

   

Objawy jaskry z zamkniętym kątem przesączania

  • Zamglone, rozmazane widzenie
  • „Koła tęczowe” wokół źródeł światła
  • Ból oka i okolicy czołowej głowy
  • Nudności i wymioty
  • „Czerwone oko”

Grupy wysokiego ryzyka

  • Jaskra w rodzinie
  • Krótkowzroczność (jaskra pierwotna otwartego kąta)
  • Nadwzroczność (jaskra pierwotna zamkniętego kąta)
  • Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe
  • Niskie ciśnienie tętnicze (zwłaszcza nocne spadki w przypadku leczenia nadciśnienia tętniczego)
  • Zaburzenia naczyniowe – zimne ręce, stopy
  • Migreny
  • Cienkie rogówki
  • Wiek – 6 x częstsze występowanie jaskry po 60 rż.
  • Rasa:
    • Afroamerykańska – jaskra pierwotna otwartego kąta
    • Azjatycka – jaskra pierwotna zamkniętego kąta
    • Japończycy – jaskra normalnego ciśnienia
  • Uraz gałki ocznej
  • Choroby serca



Diagnostyka Jaskry

Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego nie wystarczy!
Nie zawsze jest prosta i często wymaga wykonania wielu badań do potwierdzenia lub wykluczenia rozpoznania. Do najważniejszych należą:

  • Oftalmoskopia (badanie dna oka) – ocena wyglądu tarczy nerwu wzrokowego
  • Tonometria – pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego
  • Perymetria (badanie pola widzenia) – ocena zaawansowania choroby oraz monitorowanie jej przebiegu
  • Gonioskopia (badanie kąta przesączania)
  • Pachymetria (badanie grubości rogówek)
  • OCT (optyczna koherentna tomografia)
    • Okołotarczowa warstwa włókien nerwowych (RNFL – retinal nerve fiber layer)
    • Kompleks komórek zwojowych (GCC – ganglion cel complex)

 

Jak często się badać?

  • < 40 rż – co 2-4 lata
  • 40-54 rż – co 1-3 lata
  • 55-64 rż – co 1-2 lata
  • > 65 rż – co 6-12 mcy

W grupie wysokiego ryzyka co 1-2 lata po 35 rż.


Leczenie Jaskry

Celem leczenia jest zatrzymanie postępu choroby. Podstawową i jedyną udokumentowaną metodą jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Im wcześniejsze rozpoznanie choroby i wdrożone leczenie, tym większa szansa na zachowanie ostrości widzenia na funkcjonalnym poziomie do końca życia.

  • Leczenie farmakologiczne
    • Obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe – krople przeciwjaskrowe (zalecane preparaty bez konserwantów) oraz preparaty doustne
    • Preparaty neuroprotekcyjne (w fazie badań)
  • Leczenie laserowe
    • Trabekuloplastyka laserowa – wytworzenie laserem ognisk w obrębie beleczkowania w kącie przesączania, co ułatwia odpływ cieczy wodnistej i obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe – wskazana w jaskrze otwartego kąta
    • Irydotomia laserowa – wytworzenie w tęczówce otworu, który umożliwia cieczy wodnistej swobodne krążenie w oku – wskazana w wielu typach jaskry, a także w profilaktyce w niektórych przypadkach
    • Irydoplastyka laserowa – wykonywana w celu poszerzenia kąta przesączania
  • Leczenie chirurgiczne
    • Trabekulektomia – wytworzenie przetoki, stanowiącej drogę odpływu cieczy wodnistej z komory przedniej oka
    • Niepenetrujące zabiegi przeciwjaskrowe – m.in. kanaloplastyka, sklerektomia głęboka
    • Chirurgia minimalnie inwazyjna jaskry MIGS – m.in. iStent, XEN